8 Haziran 2026 tarihinde yayınlanan haberlere göre, yapay zekanın insan müdahalesine ihtiyaç duymadan kendi neslini üretme yeteneğine yaklaşması, dünya genelinde “yapay zekanın gelişimine ara verme” taleplerini artırıyor. Yapay zeka teknolojileri, kendi kodlarını yazabilme kapasitesine eriştiği için ülkeler ve şirketler, bu konuda önlem alma çağrısında bulunuyor. Öne çıkan isimlerden biri olan ABD merkezli yapay zeka şirketi Anthropic, “Yapay Zeka Kendini Ürettiğinde” başlıklı makalesiyle bu sorun üzerine dikkat çekiyor.
Anthropic’in yayınladığı verilere göre, gelişmekte olan bir yapay zeka modelinin insan müdahalesi olmadan kendi halefini tasarlayıp eğitebileceği teorik eşiğin gerçekte beklenenden daha yakın olduğu ifade ediliyor. Otonom yazılım döngüleri kurularak, yapay zekanın kendi kodunu oluşturma sürecinde önemli ilerlemelerin kaydedildiği belirtiliyor. Claude isimli yazılım sisteminin, kendi üretim kod tabanına entegre edilen kodların yüzde 80’inden fazlasını bizzat yazdığı ve bu oranın 2025’in başlarında yalnızca tek haneli rakamlarda bulunduğu vurgulanıyor.
Yapay Zeka Gelişim Aşamaları
Anthropic, yapay zeka gelişimini beş aşamaya ayırıyor. İlk aşamada Claude’un çalışması, sıradan bir şirketteki işleyişe benzetilirken, 2023-2025 dönemine karşılık gelen ikinci aşamada çalışanların yapay zekalardan yardım alarak kod yazdığı ifade ediliyor. 2025-2026 dönemini kapsayan üçüncü aşamada ise yapay zekaların kendi kendine kod yazabilme yeteneğine eriştiği belirtiliyor. Bugün gelinen durumda, yapay zekaların kodları otomatik olarak çalıştırabildiği ve diğer yapay zekalara görev devredebildiği ifade ediliyor. Beşinci aşamada ise yapay zekaların kendi başlarına modeller oluşturup eğitme kapasitesine ulaşacağı, böyle bir durumun gerçekleşmesi halinde, gelecekteki yapay zeka sürümlerinin kendisi tarafından sürekli olarak geliştirilebileceği öngörülüyor.
Kontrol Kaybı Endişesi
Anthropic’in yanı sıra, başka birçok kuruluş da yapay zekanın durdurulması yönünde benzer çağrılar yaptı. Future of Life Institute (FLI) tarafından Mart 2023’te yayımlanan bir mektup, aralarında ünlü iş insanı Elon Musk’ın da bulunduğu pek çok kişi tarafından imzalanmıştı. Mektupta, daha güçlü yapay zeka sistemlerinin eğitimine derhal ara verilmesi gerektiği belirtilerek, insan zekasıyla rekabet eden yapay zeka sistemlerinin toplum, ekonomi ve demokrasi üzerinde ciddi riskler taşıdığına dikkat çekilmişti. Dezenformasyon, kitlesel iş kayıpları ve “medeniyetin kontrolünü kaybetme” gibi distopik senaryoların yaşanabileceği belirtilmişti.
Tüm bu çağrılara rağmen, global yapay zeka pazarı, tarihin en hızlı büyüyen teknoloji sektörlerinden biri haline geldi. Gartner’ın Mayıs 2026’da yayımladığı yapay zeka raporuna göre, küresel yapay zeka harcamalarının 2026 yılında 2.59 trilyon dolara ulaşması bekleniyor.
